Snel antwoord: Een samenlevingscontract bij de notaris kost in 2026 tussen de €449 (online platform) en €1.075 (traditioneel notariskantoor). Het gemiddelde bij een online notarisofferte ligt op €636. Het contract is niet verplicht, maar zonder notariële akte mis je de erfbelastingvrijstelling van €828.035 en kun je geen aanspraak maken op partnerpensioen.
Wat kost een samenlevingscontract bij de notaris in 2026?
Er bestaat geen wettelijk vastgesteld tarief voor een samenlevingscontract. Notarissen zijn vrij om hun eigen prijs te bepalen, en die varieert fors afhankelijk van de route die je kiest. Wie online gaat, betaalt aanzienlijk minder dan bij een traditioneel kantoor — maar er zijn ook inhoudelijke verschillen.
| Kanaal | Gemiddelde kosten 2026 | Wat krijg je? |
|---|---|---|
| Online platform (bijv. NuNotariaat) | €449 | Standaardcontract via digitaal proces, notarieel geldig |
| Online notarisofferte (vergelijkingssites) | €636 (gemiddeld) | Op maat gemaakte akte via online notaris |
| Traditioneel notariskantoor | €675–€1.075 | Persoonlijk gesprek, maatwerkadvies, complexe situaties |
| Combinatie samenlevingscontract + testament | €749–€1.850 | Volledige vermogensrechtelijke bescherming als koppel |
Wil je ook een testament laten opstellen — wat voor samenwonenden sterk aan te raden is — dan loopt het totaalbedrag op tot maximaal €1.850. Dat klinkt als veel, maar zet het af tegen de erfbelasting die je bespaart: het verschil tussen €828.035 vrijstelling als fiscaal partner en amper €2.679 als dat partnerschap er niet is. De rekensom maakt zich snel.
Zijn er bijkomende kosten?
Soms wel. Sommige notarissen rekenen apart voor de notariële akte zelf, de uittreksels of eventuele aanpassingen achteraf. Vraag altijd vooraf om een all-in offerte, inclusief btw. Online platforms hanteren doorgaans een vaste prijs zonder verrassingen.
Wanneer is een notarieel samenlevingscontract verplicht?
Formeel gezien is een samenlevingscontract nooit verplicht. Maar dat is een beetje misleidende manier om het te framen. Want zodra je specifieke rechten wilt beschermen — en dat wil bijna iedereen die samenwoont — dan is de notariële route de enige die juridisch stand houdt.
Een onderhandse overeenkomst, dat wil zeggen een contract dat je zelf of via een niet-notariële service opstelt, wordt op drie cruciale punten niet erkend:
- Partnerpensioen: pensioenfondsen accepteren uitsluitend een notarieel samenlevingscontract als bewijs van partnerschap.
- Verblijvingsbeding: het automatisch toekomen van gedeeld bezit aan de langstlevende partner is alleen geldig als het notarieel is vastgelegd.
- Fiscaal partnerschap bij de Belastingdienst: een onderhands contract wordt niet geaccepteerd als bewijs bij de aangifte inkomstenbelasting.
Kortom: als je één van deze drie dingen wilt regelen — en dat zijn precies de dingen die er écht toe doen als het misgaat — dan kom je niet om de notaris heen. Dat is geen commerciële overweging van de notariswereld, dat is de wet.
Wat staat er in een samenlevingscontract?
De inhoud van een samenlevingscontract is voor een deel standaard en voor een deel volledig naar eigen invulling. Hieronder een overzicht van wat doorgaans verplicht erin staat (in de zin van: wat juridisch effect heeft) versus wat optioneel is.
| Clausule | Verplicht / Optioneel | Toelichting |
|---|---|---|
| Zorgverplichting | Verplicht (voor fiscaal partnerschap) | Bevestigt dat partners voor elkaar zorgen — vereiste van de Belastingdienst |
| Verdeling dagelijkse kosten | Sterk aanbevolen | Wie betaalt wat? Voorkomt discussies bij scheiding |
| Verblijvingsbeding | Optioneel | Gedeeld bezit gaat automatisch naar langstlevende |
| Finaal verrekenbeding | Optioneel | Verrekening van opgebouwd vermogen bij scheiding |
| Alimentatie bij scheiding | Optioneel | Partneralimentatie is bij samenwoners niet automatisch wettelijk geregeld |
| Eigendomsverdeling woning | Optioneel (maar cruciaal bij koopwoning) | Wie is eigenaar van welk deel? Wie betaalt de hypotheek? |
| Regeling bij overlijden | Optioneel (beter via testament) | Kan, maar combinatie met testament geeft meer zekerheid |
Een notaris kijkt naar jouw specifieke situatie. Heb je allebei een eigen bedrijf? Dan zijn er aanvullende clausules nodig rondom aansprakelijkheid en privévermogen. Heb je kinderen uit een eerdere relatie? Dan verdient de erfrechtverdeling extra aandacht. Standaarddocumenten pakken dat soort nuances zelden goed op.
Fiscale voordelen van een notarieel samenlevingscontract
Dit is het gedeelte dat de meeste mensen onderschatten — tot het te laat is. De financiële impact van wél of niet fiscaal partner zijn is enorm, en een samenlevingscontract is voor samenwonenden de snelste route naar dat fiscale partnerschap.
Erfbelasting: het verschil is zwart-wit
Als jouw partner overlijdt en jullie zijn fiscaal partner, erf je in 2026 tot €828.035 belastingvrij (partnervrijstelling, Belastingdienst 2026). Boven die grens betaal je 10% tot 20% erfbelasting.
Zijn jullie géén fiscaal partner — bijvoorbeeld omdat het samenlevingscontract er niet is — dan daalt de vrijstelling naar €2.679. Daarboven geldt een tarief van 30% tot 40%. Bij een nalatenschap van €300.000 scheelt dat al snel tienduizenden euro's aan erfbelasting.
Wanneer ben je fiscaal partner via een samenlevingscontract? Na inschrijving op hetzelfde adres én het afsluiten van een notarieel samenlevingscontract met zorgverplichting geldt het fiscaal partnerschap automatisch na 6 maanden.
Box 3: dubbele vrijstelling
Als fiscale partners mag je de box 3-vrijstelling combineren. In de praktijk betekent dit dat jullie als huishouden twee keer de individuele vrijstelling kunnen benutten voor het belasten van spaargeld en beleggingen. Dat is een concreet jaarlijks voordeel dat je anders laat liggen.
Partnerpensioen
Pensioenfondsen hanteren hun eigen regels, maar de meerderheid eist een notarieel samenlevingscontract om jouw partner als begunstigde voor partnerpensioen te registreren. Zonder dat document bouwt je partner geen recht op jouw pensioen op — ongeacht hoelang jullie al samenwonen.
Notaris of zelf opstellen: wat zijn de risico's?
Er circuleren online tal van gratis sjablonen voor een samenlevingscontract. De verleiding is begrijpelijk. Maar wat zijn de daadwerkelijke risico's van een onderhands contract?
Het meest directe risico is dat het document juridisch gezien weinig waarde heeft op de momenten dat het er écht toe doet. Een notariële akte is een authentieke akte: die heeft bewijskracht tegenover derden, inclusief de Belastingdienst, pensioenfondsen en rechtbanken. Een onderhands contract heeft dat niet.
Concreet: stel dat één van jullie overlijdt en de nabestaande wil aanspraak maken op partnerpensioen. Het pensioenfonds vraagt om een notarieel samenlevingscontract. Een zelfopgesteld document wordt geweigerd. Het verschil in maandelijkse pensioenuitkering kan voor de rest van je leven voelbaar zijn.
Hetzelfde geldt bij een breuk. Als jullie vermogen of schulden niet goed zijn afgebakend in een notarieel contract, moet een rechter die verdeling bepalen. En die kijkt primair naar eigendomsbewijzen en wettelijke regels — niet naar een handgeschreven afspraak van een paar jaar geleden.
Samenwoners met een eigen bedrijf staan voor nóg meer juridische vragen. Denk aan aansprakelijkheid, zakelijke schulden en de impact op privévermogen. Wie als ZZP'er of freelancer samenwoont, doet er goed aan ook andere overeenkomsten te checken: een freelance overeenkomst en eventueel een arbeidscontract (voor ZZP'ers die ook in loondienst werken) raken direct aan de vermogenspositie die je in het samenlevingscontract vastlegt.
Stappenplan: samenlevingscontract opstellen
-
Inventariseer jullie situatie
Breng in kaart wat je wilt regelen: eigendom van de woning, dagelijkse kosten, pensioen, vermogen. Hebben jullie allebei een bedrijf of werken jullie als freelancer? Dan zijn extra clausules nodig. Noteer ook eventuele kinderen uit eerdere relaties — die beïnvloeden het erfrecht.
-
Vergelijk offertes van notarissen
Vraag minimaal drie offertes op — via een online platform (vanaf €449), een offertevergelijkingssite (gemiddeld €636) en een lokaal notariskantoor (€675–€1.075). Controleer of de offerte all-in is inclusief btw en eventuele uittreksels.
-
Maak een afspraak en lever documenten aan
De notaris heeft van beide partners een geldig identiteitsbewijs nodig, een uittreksel uit de Basisregistratie Personen (BRP) en eventueel eigendomsstukken van de woning. Bij online notarissen verloopt dit digitaal via een beveiligde omgeving.
-
Controleer en onderteken de akte
De notaris stelt de akte op en leest deze voor (of stuurt deze digitaal ter review). Beiden tekenen voor akkoord — in persoon bij een traditioneel kantoor, digitaal via DigiD of videoverbinding bij online notarissen. Vraag altijd een gewaarmerkt uittreksel op.
-
Meld het fiscaal partnerschap bij de Belastingdienst
Na ondertekening ben je automatisch fiscaal partner na 6 maanden op hetzelfde adres. Geef het samenlevingscontract door aan je pensioenfonds voor partnerpensioenregistratie. Bewaar altijd het originele uittreksel van de notariële akte op een veilige plek.
Veelgestelde vragen over het samenlevingscontract
Wat kost een samenlevingscontract bij de notaris in 2026?
De kosten liggen tussen de €449 (online platform zoals NuNotariaat) en €1.075 bij een traditioneel notariskantoor. Het gemiddelde via een online notarisofferte bedraagt €636. Een combinatie met een testament kost tussen de €749 en €1.850. Er bestaat geen wettelijk vastgesteld tarief; vergelijk altijd meerdere offertes.
Is een samenlevingscontract verplicht als je samenwoont?
Nee, een samenlevingscontract is wettelijk niet verplicht. Maar zonder notarieel contract kom je niet in aanmerking voor partnerpensioen, is een verblijvingsbeding niet geldig en accepteert de Belastingdienst het niet als bewijs van fiscaal partnerschap. Voor de meeste samenwonende stellen is het dus in de praktijk onmisbaar.
Hoe hoog is de erfbelastingvrijstelling voor fiscale partners in 2026?
Als fiscaal partner erf je in 2026 tot €828.035 belastingvrij. Boven dat bedrag geldt een tarief van 10–20%. Zonder fiscaal partnerschap daalt de vrijstelling naar €2.679, met een tarief van 30–40% daarboven. Een samenlevingscontract is voor samenwonenden de snelste route naar dit fiscale partnerschap.
Wanneer ben je fiscaal partner via een samenlevingscontract?
Je bent automatisch fiscaal partner na 6 maanden inschrijving op hetzelfde adres, mits je een notarieel samenlevingscontract hebt met een zorgverplichting. Dat is de vereiste van de Belastingdienst. Een onderhands (niet-notarieel) contract voldoet hier niet aan.
Kan ik een samenlevingscontract zelf opstellen zonder notaris?
Technisch gezien wel, maar een onderhands contract wordt niet erkend voor partnerpensioen, is niet geldig voor een verblijvingsbeding en wordt niet geaccepteerd als fiscaal partnerbewijs door de Belastingdienst. Voor juridische bescherming op de momenten die ertoe doen, is een notariële akte onmisbaar.
Wat is een verblijvingsbeding en waarom is het belangrijk?
Een verblijvingsbeding is een clausule die bepaalt dat gedeeld bezit — zoals de inboedel of een gezamenlijk bankrekening — automatisch naar de langstlevende partner gaat bij overlijden. Zo'n beding is alleen rechtsgeldig als het notarieel is vastgelegd. Zonder dit beding kan bezit naar erfgenamen van de overledene gaan.
Heb ik ook een testament nodig naast een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract regelt de samenlevingsafspraken, maar bepaalt niet wie wat erft. Samenwoners zijn geen wettelijke erfgenamen van elkaar; zonder testament gaat de nalatenschap naar familie. Een notarieel testament is daarom voor de meeste stellen een onmisbare aanvulling op het samenlevingscontract.
Kan een samenlevingscontract worden aangepast of ontbonden?
Ja. Een samenlevingscontract kan op elk moment worden gewijzigd of ontbonden via de notaris. Bij een breuk regelt het contract doorgaans de verdeling van gezamenlijk bezit en schulden. Als je samen een woning bezit en uit elkaar gaat, raken ook andere juridische documenten aan de situatie — zoals een vaststellingsovereenkomst.
Geldt een samenlevingscontract ook voor ZZP'ers en freelancers?
Ja, en dan is het extra relevant. Als zelfstandige is je privévermogen en zakelijk vermogen niet altijd scherp gescheiden. Een samenlevingscontract kan bepalen welk deel van het vermogen privé is en welk deel zakelijk, wat bescherming biedt bij aansprakelijkheid of scheiding. Raadpleeg een notaris die ook naar je zakelijke structuur kijkt.
Meer lezen over contracten en overeenkomsten
Een samenlevingscontract staat zelden op zichzelf. Afhankelijk van jullie situatie zijn er aanvullende documenten die bescherming bieden — zowel als koppel als in professionele hoedanigheid.
- Vaststellingsovereenkomst bij ontslag — Als partners uit elkaar gaan en er ook een arbeidsrelatie of gezamenlijk bedrijf speelt, geeft een vaststellingsovereenkomst juridische helderheid over de afwikkeling.
- Verwerkersovereenkomst AVG — Samenwonende partners met een eigen bedrijf die klantdata verwerken, zijn wettelijk verplicht een verwerkersovereenkomst te sluiten.
- Arbeidscontract tijdelijk 2026 — Samenwonende ZZP'ers die naast hun onderneming ook in loondienst werken, moeten de regels rondom tijdelijke contracten kennen.
- Freelance overeenkomst — Freelancers die samenwonen hebben vaak zowel privé als zakelijk belang bij een heldere contractuele structuur.
- Dienstverleningsovereenkomst — Partners die samen zakelijke diensten afnemen of verlenen, leggen de voorwaarden en aansprakelijkheid vast in een dienstverleningsovereenkomst.